«Кут алчу билим»

XI кылымда Карахандар мамлекетинин коомдук-саясий, экономикалык жана маданият жагынан бир кыйла өсүп-өнүгүп калган мезгилинде жазылып, кийинки кылымдардагы ар түрдүү тарыхый татаал доорлордун сынынан буйдалбай өтүп, тарыхтын бир бүктөмүндө тапталып калбай, өзүнүн маани-маңызын, идеялык-көркөмдүк өзгөчөлүктөрүн толук түрдө сактоо менен биздин бүгүнкү күнгө жеткен, түрк тилинде жазылган эң алгачкы көлөмдүү поэтикалык эстеликтердин бири биздин бабабыз, кыргыз элинин улуу акыны Жусуп Баласагындын «Кутадгу билиг» («Кут алчу билим») аттуу дастанынан илим-билимге, адамдык асыл сапаттарга үндөгөн таасирдүү саптар.

Ким китепти окуй билсе күтүнө,
Эки дүйнө жарык берер ишине
Илим менен – кырсык, кемтик түзөлөт,
Билим менен – эл кыйыры бүтөлөт.

Билим болсо – жан кыйышпас дос саган,
Илим болсо – кесиптешиң, кошунаң.

Тагдыр катаал болбойт десең өзүңө,
Тилиң тиштеп, сак болгунуң сөзүңө.

Адамдын адаштырар көп душманы,
Аларга жакындаса бузат аны,
Бир душман – тили болот айтаар ушак,
Да бири – кур убада тарткан тузак,
Үчүнчү – ичимдикке берилгендик,
Белгилүү анын арты тирүү өлүк.
Дагы бир жаман сапат – оройлугуң,
Бүтүндөй жүргөн жери – чатак мунун.
Да бири – заар сөзүң көңүл калат,
Жаныңдан адамдарды кууп салат.
Болсо эгер пендесинде мунун баары,
Анда анын өмүр бою куураганы.

Жаштык өтөт, өмүр өтөт элирген,
Бу дүйнө – түш, сен да өтөсүң өмүрдөн.
Өмүрүңдү Ата журтка арнасаң,
Жыргап-куунап кор болбойсуң эч качан.

Бактылуум, дөөлөтүңө чиренбегин,
Балаадан алыс болуп жүрсөм дегин.
Аккан суу, жүргөн желдей бакыт турбайт,
Эч качан айланпасы анын тынбайт.
Бакыт – кут өзгөрүлмө, бапа болбойт,
Жылмышып жерге түшүп, учса – конбойт.

Кут бир келет – бакпасаң кетип калат,
Бак бир конот – үйлөсөң өчүп калат.
Бакытка колуң жетсе карма бекем,
Бошотсоң сага экинчи келбейт ишен.

Ажал – бул тирүүлөргө ачык эшик,
Тирүүлөр кутулган жок качып өтүп.
Өмүр эмне, өлүм эмне – ойлочу –
Кайдан келдим, кайда барам – болжочу?
Бул дүйнөдө өлбөйм дебе түшүнгүн,
Ажал келсе таш-талканы ишиңдин.
Байлыгыңа чиренбегин алданып,
Ажал келсе күнүң бүттү сен карып.

Кеңешсең, акылдашкын адам менен,
Өз пайдасын эч качан көздөбөгөн.
Өзүмчүл өз пайдасын көздөп турар,
Ал кеңеш түз жолуңдан адаштырар.
Оюңда иш жашырбай – элге салгын,
Ар ишти жүрөк менен тандап алгын.
Ишенгин жалгыз гана өзүңө өзүң,
Чыкпасын башкаларга ашык сөзүң.

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

div#stuning-header .dfd-stuning-header-bg-container {background-image: url(http://nativewptheme.net/ninth/wp-content/uploads/2016/11/lady_2.jpg);background-size: cover;background-position: center center;background-attachment: scroll;background-repeat: no-repeat;}#stuning-header div.page-title-inner {min-height: 620px;}